Leaderboard Ad

Luật mang thai hộ – tính nhân đạo lớn hay rủi ro cao

0

Chiều ngày 19/6/2014, kỳ họp thứ VII Quốc hội khóa XIII đã thông qua Luật hôn nhân và gia đình với những sửa đổi, bổ sung các quy định mới trong đó có các quy định về độ tuổi kết hôn, các nguyên tắc về kết hôn, nghĩa vụ của các thành viên trong gia đình đối với nhau. Đặc biệt, luật mới ban hành đã hợp pháp hóa việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo, điều mà trước đó đã bị cấm. Trước khi luật được thông qua đã có nhiều luồng ý kiến trái chiều về vấn đề này, ngay cả khi đưa ra biểu quyết từng vấn đề riêng tại kì họp thứ VII, Quốc hội khóa XIII cũng chỉ có 59,1% số Đại biểu tán thành việc mang thai hộ, còn lại các đại biểu không đồng ý. Thực tế hiện này số lượng các cặp vợ chồng vô sinh ngày càng nhiều, nhưng cho phép mang thai hộ liệu có phải là giải pháp toàn diện và đúng đắn hay không.

Luật mang thai hộ - tính nhân đạo lớn hay rủi ro cao

1 Khái niệm mang thai hộ và pháp luật quốc tế về mang thại hộ

1.1 Khái niệm mang thai hộ

Mang thai hộ được hiểu là dùng biện pháp kĩ thuật lấy trứng của vợ và tinh trùng của chồng để thụ tinh trong ống nghiệm sau đó cấy vào tử cung của phụ nữ khác để người này mang thai hộ. Như vậy, mang thai hộ là một quá trình thực hiện các kĩ thuật y tế với những phương pháp khoa học hiện đại can thiệp vào việc mang thai tự nhiên của con người, khi quá trình mang thai tự nhiên của con người bị hạn chế bởi những nguyên nhân khác nhau. Mang thai hộ được thực hiện đối với cặp vợ chồng không có khả năng sinh con mà nguyên nhân xuất phát từ cơ thể người vợ.

1.2 Pháp luật quốc tế về mang thai hộ

Pháp luật của các quốc gia trên thế giới hiện nay cũng có những quy định khác nhau về vấn đề mang thai hộ, một số nước thì công nhận , một số nước thì không công nhận, có quốc gia không quy định nhưng cũng không cấm việc mang thai hộ như ở Ấn độ. Ở Ấn độ mặc dù chưa ban hành Luật quy định cụ thể về vấn đề này, nhưng Tòa án nước này đã công nhận các hợp đồng mang thai hộ là hợp pháp kể cả việc mang thai hộ có mục đích thương mại.
Các nước công nhận việc mang thai hộ vì mục đích nhân đạo như Hà Lan, Bỉ, Canada, Australia, Israel, Nam Phi, Anh, Hy Lạp, Hồng Kông, các bang Alabama, Alaska, Arkansas, California, Colorado, Connecticut, Florida, Georgia, Hawaii, Idaho, Illinois, Iowa… của Hợp chủng quốc Hoa Kì, ở các nước này pháp luật về mang thai hộ quy định khác chặt chẽ về các vấn đề như: nuôi con, giám hộ, xác định cha mẹ con, và các trường hợp xử lí tranh chấp.
Các quốc gia không công nhận như Đức, Ailen, Italy, các bang Arizona, Delaware, District of Columbia, Indiana, Kansas, Kentucky, Louisiana, Michigan… của Hoa Kỳ. Ở các nước này cho phép các cặp vợ chồng vô sinh sinh con theo phương pháp khoa học, nhưng phải tuân thủ các quy định khá chặt chẽ về điều kiện như độ tuổi, sức khỏe, tài chính…

2 Về việc công nhận mang thai hộ ở Việt Nam

Quyền làm cha, làm mẹ là quyền thiêng liêng và là ước nguyện của nhiều người khi xây dựng gia đình, do vậy để đảm bảo quyền được làm cha, làm mẹ của nhưng cặp vợ chồng bị hạn chế về quá trình mang thai tự nhiên (ở đây tôi không muốn dùng cụm từ “cặp vợ chồng vô sinh”) thì pháp luật Việt Nam công nhận việc mang thai hộ là hợp lí. Tuy nhiên, do tính chất nhạy cảm và phức tạp của vấn đề đặc biệt là đối với các yếu tố truyền thống pháp luật cần phải thận trọng trong từng quy định cụ thể.

2.1 Đối với thỏa thuận mang thai hộ

Pháp luật cần phải quy định rõ ràng về thỏa thuận mang thai hộ giữa các bên. Luật mới ghi nhận các bên phải tự nguyện trong việc mang thai hộ, và việc đồng ý mang thai hộ phải được lập thành văn bản. Điều này là hoàn toàn hợp lí, vì mang thai hộ là vấn đề nhạy cảm và chứa đựng nhiều tình cảm, tính nhân văn do vậy không có điều gì chắc chắn rằng bên nhận mang thai hộ sẽ không thay đổi ý định. Các bên trong quan hệ mang thai hộ phải thỏa thuận cụ thể về quyền và nghĩa vụ của các bên, trách nhiệm cấp dưỡng cho người mang thai hộ, chi phí vê thăm khám sức khỏe, thăm khám thai nhi định kỳ… bên cạnh đó trách nhiệm của bên nhận mang thai hộ về việc giao con, thời hạn giao con là không thể thiếu.
Thỏa thuận mang thai hộ là vấn đề vô cùng quan trọng mà các nhà lập pháp phải dự định và cân nhắc nhiều vấn đề. Nếu như có bất cứ kẽ hở nào trong vấn đề này thì việc mang thai hộ sẽ tiềm ẩn rất nhiều tiêu cực, không những không đảm bảo tính nhân đạo mà còn có thể gây ra những mâu thuẫn gay gắt.

2.2 Đối với vấn đề ngăn ngừa thương mại hóa mang thai hộ

Luật hôn nhân và gia đình năm 2013 quy đinh về điêu kiện mang hai hộ, đối với người nhận mang thai hộ phải là người thân thích cùng hàng bên vợ hoặc bên chồng, người nhận mang thai hộ phải đã từng sinh con và chỉ được mang thai hộ một lần. Đây là quy định mà Nhà nước nhằm loại bỏ tình trạng một người có thể mang thai hộ nhiều lân và vì mục đích thương mại mà làm giảm đi tính nhân đạo của việc mang thai hộ.
Quy định như vậy cũng là hợp lý, tuy nhiên quy đình này có lẽ cần phải có trường hợp ngoại lệ, đó là trường hợp mà việc mang thai hộ chưa đạt được kết quả cuối cùng. Giả sử trong trường hợp mà vợ chồng bị hạn chế khả năng mang thai tự nhiên chỉ có một người thân thích duy nhât cùng hàng bên vợ hoặc bên chồng, người này đáp ứng đủ các điều kiện mang thại hộ và tự nguyện mang thai hộ, nhưng đứa trẻ sinh ra không may chết ngay sau khi sinh hoặc trước thời điểm sinh. Trong trường hợp này có thể nói là mục đich cuối cùng của mang thai hộ chưa đạt được, nhưng theo quy định mới thì người nhận mang thai hộ không thể mang thai hộ thêm lần thứ hai. Do vậy pháp luật cần ghi nhận trường hợp ngoại lệ đối với quy định về số lần được mang thai hộ, để đảm bảo cho mục đích cuối cùng của việc mang thai hộ đạt được, nếu không quy định trường hơp ngoại lệ này có lẽ nhiều trường hợp mang thai hộ sẽ là rất dở dang, gây nhiều bất mãn.

2.3 Đối với vấn đề xác định cha, mẹ, con trong mang thai hộ

Khi pháp luật thừa nhận việc mang thai hộ, đồng nghĩa với việc phải sửa đổi rất nhiều các quy định về việc xác định cha, mẹ con, vấn đề hộ tịch, thừa kế… của đứa trẻ được sinh ra do mang thai hộ. Các vấn đề được đặt ra là khi đứa trẻ được sinh ra ai sẽ là người đứng tên khai sinh cho đứa bé, cặp vợ ch …

2.3 Đối với vấn đề xác định cha, mẹ, con trong mang thai hộ

Khi pháp luật thừa nhận việc mang thai hộ, đồng nghĩa với việc phải sửa đổi rất nhiều các quy định về việc xác định cha, mẹ con, vấn đề hộ tịch, thừa kế… của đứa trẻ được sinh ra do mang thai hộ. Các vấn đề được đặt ra là khi đứa trẻ được sinh ra ai sẽ là người đứng tên khai sinh cho đứa bé, cặp vợ chồng bị hạn chế khả năng mang thai tự nhiên và người nhận mang thai hộ là những người có quốc tịch khác nhau thì vấn đề xác định quốc tịch cho đứa trẻ sẽ ra sao, quan hệ giữa đứa trẻ được sinh ra do mang thai hộ và con của người nhận mang thai hộ là quan hệ như thế nào… Đây là những vấn đề hết sức nhạy cảm và hầu như đều là những vấn đề được coi là ngoại lệ của các quy định pháp luật hiện hành. Đối với những vấn đề này cần phải được quy định rất cụ thể tránh tình trạng hiểu nhầm quy đinh pháp luật và áo dụng không thống nhất.

2.4 Xử lý vi phạm thỏa thuận mang thai hộ

Một câu hỏi được nhiều người đặt ra đó là thỏa thuận mang thai hộ bản chất là gì, nó có phải là một hợp đồng dân sự hay không. Nếu là hợp đồng dân sự thì có phải lần đầu tiên con người được pháp luật Việt Nam thừa nhận là đối tượng của hợp đồng không. Nếu không, thì các thỏa thuận về quyền và nghĩa vụ của cá bên, đặc biệt là thời hạn mà bên nhận mang thai hộ phải giao con được sinh ra có bắt buộc phải thực hiện không, nếu bên nhận mang thai hộ không có nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện thì có phải chiu trách nhiệm gì không, có phải bồi thường thiệt hại cho bên nhờ mang thai hộ không khi mà bên đó đã bỏ một số tiền không nhỏ cho việc nhờ mang thại hộ, cho quy trình thực hiên và chăm sóc người mang thai hộ… Và khi có tranh chấp về thỏa thuận mang thai hộ cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết, giải quyết theo thủ tục nào.
Chỉ vài vấn đề như nêu trên đây cũng đã cho thấy tính phức tạp của vấn đề mang thai hộ khi được pháp luật thừa nhận. Thừa nhận là tiến bộ, nhưng nếu các quy định không toàn diện ắt tính tiến bộ sẽ phản tác dụng nó sẽ tao ra vô số các trường hợp dở khóc dở cười trong nhiều gia đình, điển hình là tình trạnh anh, chị, em tranh chấp với nhau về con/cháu dẫn đến dạn nứt tình cảm và hậu quả có thể còn khó lường hơn nữa.
Trên đây là những quan điểm và ý kiến cá nhân đối với viêc mang thai hộ, hi vọng rằng đây sẽ là quy định phát huy được ý nghĩa của nó trong đời sống thực tiễn. Những quy định được bàn hành một cách phiến diện và hời hợt sẽ là liều thuốc độc cho nhiều gia đình và xã hội.

Share.

About Author

Leave A Reply

Hỗ Trợ Trực Tuyến
icon phone
Hotline: (04) 3795 7776 - (04) 3795 7779